Η Ελλάδα βρίσκεται ένα βήμα πριν από μια ιστορική απόφαση που μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά και οι έφηβοι χρησιμοποιούν τα social media. Σύμφωνα με πληροφορίες από διεθνή μέσα, η κυβέρνηση ετοιμάζεται να ανακοινώσει απαγόρευση της πρόσβασης σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας προστασίας της ψυχικής υγείας των ανηλίκων.
Το μέτρο φέρεται να βρίσκεται ήδη στο τελικό στάδιο επεξεργασίας και, αν εφαρμοστεί, θα καταστήσει την Ελλάδα μία από τις πρώτες χώρες στην Ευρώπη που υιοθετούν τόσο αυστηρό ηλικιακό όριο για τη χρήση social media.
Η απόφαση βασίζεται σε αυξανόμενα στοιχεία που συνδέουν τη χρήση κοινωνικών δικτύων σε μικρή ηλικία με προβλήματα άγχους, διαταραχές ύπνου, μειωμένη συγκέντρωση και εθισμό στην οθόνη. Κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι η ανεξέλεγκτη πρόσβαση παιδιών σε πλατφόρμες όπως το Instagram και το TikTok θεωρείται πλέον σοβαρός κίνδυνος για την ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη.
Σε αντίθεση με τα σημερινά ηλικιακά όρια που βασίζονται κυρίως σε δηλώσεις των ίδιων των χρηστών, το νέο πλαίσιο αναμένεται να προβλέπει πιο αυστηρούς μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας. Αυτό σημαίνει ότι η πρόσβαση δεν θα εξαρτάται απλώς από το τι δηλώνει κάποιος κατά την εγγραφή, αλλά από τεχνικά φίλτρα που θα δυσκολεύουν σημαντικά την παράκαμψη του περιορισμού.
Πώς θα εφαρμοστεί και τι σημαίνει για τις πλατφόρμες
Αν και οι τελικές λεπτομέρειες δεν έχουν ανακοινωθεί επίσημα, το σενάριο που εξετάζεται περιλαμβάνει συνεργασία κράτους και πλατφορμών για την επιβεβαίωση ηλικίας μέσω ψηφιακών εργαλείων. Δεν αποκλείεται να αξιοποιηθούν υπάρχουσες κυβερνητικές υποδομές ή εφαρμογές γονικού ελέγχου, ώστε οι γονείς να έχουν ενεργό ρόλο στη διαδικασία.
Η εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για τις ίδιες τις εταιρείες social media. Πλατφόρμες όπως το Meta και το X έχουν εκφράσει στο παρελθόν επιφυλάξεις για την πρακτική υλοποίηση αυστηρών ηλικιακών ελέγχων, επικαλούμενες ζητήματα ιδιωτικότητας και τεχνικής πολυπλοκότητας.
Παράλληλα, οργανώσεις ψηφιακών δικαιωμάτων εκφράζουν φόβους ότι ένα τέτοιο μέτρο μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για υπερβολικό κρατικό έλεγχο στο διαδίκτυο. Από την άλλη πλευρά, υποστηρικτές της απαγόρευσης τονίζουν ότι η προστασία των παιδιών πρέπει να προηγείται κάθε άλλης ανησυχίας.
Η Ελλάδα στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο πλαίσιο
Η ελληνική πρωτοβουλία δεν έρχεται σε κενό. Αντίστοιχες συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη σε χώρες όπως η Ισπανία και η Γαλλία, ενώ εκτός Ευρώπης η Αυστραλία έχει ήδη προτείνει αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση social media από ανηλίκους. Το κοινό στοιχείο σε όλες αυτές τις περιπτώσεις είναι η ανησυχία για τις επιπτώσεις του doomscrolling και της συνεχούς έκθεσης σε αλγοριθμικό περιεχόμενο.
Αν το μέτρο προχωρήσει, θα αποτελέσει σαφές μήνυμα προς τις τεχνολογικές εταιρείες ότι η εποχή της αυτορρύθμισης ίσως φτάνει στο τέλος της. Η Ελλάδα δείχνει έτοιμη να περάσει από τις συστάσεις στην πράξη, ακόμη κι αν αυτό προκαλέσει αντιδράσεις.
Τι πρέπει να περιμένουν γονείς και παιδιά
Για τους γονείς, η απαγόρευση ενδέχεται να λειτουργήσει ως ένα επιπλέον εργαλείο ελέγχου, αφαιρώντας το βάρος της συνεχούς επίβλεψης. Για τα παιδιά, όμως, η αλλαγή θα είναι απότομη, ειδικά για εκείνα που έχουν ήδη ενσωματώσει τα social media στην καθημερινότητά τους.
Το βέβαιο είναι ότι η συζήτηση μόλις ξεκίνησε. Η τελική μορφή του νόμου, οι εξαιρέσεις και οι ποινές για μη συμμόρφωση θα καθορίσουν αν πρόκειται για μια ουσιαστική τομή ή για ένα δύσκολα εφαρμόσιμο μέτρο.
